De zoektocht naar nieuwe antibiotica

De zoektocht naar nieuwe antibiotica

Onlangs nog meldde de Noord-Duitse zender NDR dat bijna alle grote farmaceutische bedrijven het onderzoek naar antibiotica of hebben stopgezet. Dit is een probleem omdat de toenemende resistentie tegen antibiotica om nieuwe oplossingen, zoals nieuwe effectieve antiobiotica vraagt.

De ontwikkeling van nieuwe antibiotica is een lang proces voor onderzoekers en bedrijven. Dit proces kan op elk moment mislukken, bijvoorbeeld als blijkt dat de stof giftig is voor menselijke cellen. Maar ook de kosten van geneesmiddelenontwikkeling spelen een doorslaggevende rol. De ontwikkeling tot aan de goedkeuring kan enkele miljoenen euro’s kosten. De opbrengst van geneesmiddelen, bijvoorbeeld tegen kanker of chronische ziekten, is echter hoger dan die van antibiotica. Dit is een van de redenen waarom er nauwelijks nieuwe antibiotica op de markt komen.

De moeilijke zoektocht naar nieuwe antibiotica is ook het onderwerp van een actueel artikel van de Duitse radiozender Deutschlandfunk Kultur. In dit gedetailleerde artikel legt de bioloog Prof. Tanja Schneider uit hoe complex het proces is dat nodig is om een effectief antibioticum te ontwikkelen. Het succespercentage dat een gevonden stof ook als geneesmiddel is goedgekeurd, is laag.

Maar bovenal moeten er werkzame stoffen worden gevonden. Dit is de echte uitdaging bij het zoeken naar nieuwe stoffen. De meeste antibiotica zijn afkomstig van bodemorganismen. Deze organismen produceren verschillende werkzame stoffen om zich tegenover elkaar te handhaven in de strijd om voedingsstoffen. Antibiotische stoffen dienen de organismen als wapens om zich tegen concurrenten te beweren.

Bij het zoeken naar effectieve stoffen komen onderzoekers echter vaak stoffen tegen die al bekend zijn. Om nieuwe werkzame stoffen te vinden, zijn onderzoekers ook steeds vaker op zoek naar nieuwe werkzame stoffen op meer ongebruikelijke plaatsen op aarde, bijvoorbeeld in genezende aarde of de aarde van mangrovebossen. Wetenschappers zoeken op plaatsen waar geen enkele onderzoeker eerder heeft gezocht. Altijd in de hoop om onontdekte stoffen te vinden.

Prof. Tanja Schneider en haar team waren in staat om succes te boeken in de zoektocht naar nieuwe werkzame stoffen. Teixobactin werd ontdekt, een werkzame stof die in eerder onderzoek nog geen resistentie heeft opgeleverd. Of teixobacteriën echt geschikt zijn als geneesmiddel wordt momenteel in de VS getest.

 

Bronnen en meer informatie:

Deutschlandfunk Kultur (2019): Wie Forscher neue Antibiotika aufspüren. https://www.deutschlandfunkkultur.de/resistente-keime-und-erreger-wie-forscher-neue-antibiotika.976.de.html?dram:article_id=458079

NDR (2019): Tödliche Gefahr: Das Ende von Antibiotika? https://daserste.ndr.de/panorama/archiv/2019/Toedliche-Gefahr-Das-Ende-der-Antibiotika,antibiotika576.html

Ling et al. (2015): A new antibiotic kills pathogens without detectable resistance. Nature, Volume 517: 455–459. https://www.nature.com/articles/nature14098