Bodem, water en landbouwgewassen verontreinigd met antibioticaresistente bacteriën

Bodem, water en landbouwgewassen verontreinigd met antibioticaresistente bacteriën

Volgens de Europese Commissie vormen antimicrobiële medicijnen en tegen deze medicijnen resistente micro-organismen in het milieu een van de grootste bedreigingen voor de gezondheid ter wereld (Vytenis Andriukaitis, EU-commissaris voor Gezondheid en Voedselveiligheid, maart 2019). 
Uit recent onderzoek van het RIVM blijkt dat zowel mest van varkens, koeien, kippen e.d. als ook water dat uit rioolwaterzuiveringsinstallaties stroomt veel bacteriën te bevatten die ongevoelig zijn voor bepaalde soorten antibiotica.
Mengmest en afvalwater van rioolwaterzuiveringsinstallaties verontreinigd
Door het RIVM werd onderzocht hoeveel ESBL-producerende E. coli bacteriën via mest in bodem en water terechtkomen. De hoogste concentraties ESBL-producerende E. coli zijn gevonden in mest van leghennen. Deze en andere dieren krijgen regelmatig antibiotica toegediend. Daardoor worden de darmbacteriën van de dieren resistent tegen meerdere typen antibiotica. Deze meervoudig resistente bacteriën komen vervolgens in de mest terecht.
Naast mest van landbouwhuisdieren is ook water (“effluent”) afkomstig van rioolwaterzuiveringsinstallaties een belangrijke bron voor resistente bacteriën in het milieu. Resistente bacteriën in rioolwater zijn afkomstig van de menselijke ontlasting. Doordat de bacteriën in de rioolwaterzuiveringsinstallatie niet helemaal worden verwijderd, belanden ze in de rivieren, beken en kanalen waar deze installaties op lozen. Volgens het RIVM kunnen mensen tijdens contact met oppervlaktewater dat is verontreinigd met effluent en slootwater uit landbouwgebied in aanraking komen met deze multiresistente bacteriën van humane en veterinaire oorspong.
Het RIVM onderzoek laat verder zien dat de totale hoeveelheid multiresistente bacteriën die via mest op de bodem belandt ongeveer hetzelfde is als de hoeveelheid die via het effluent in het oppervlaktewater terecht komt. Desalniettemin, vanuit mest en bodem belandt slechts een deel van de resistente bacteriën in oppervlaktewater. Daarom is volgens de onderzoekers effluent een grotere bron van resistente bacteriën in oppervlaktewater dan mest, zie verder.
Verontreiniging van landbouwgewassen afvalwaterzuiveringsinstallatie
Maar, ook landbouwgewassen kunnen verontreinigd zijn. Bekend is dat rouw vlees een belangrijke bron van multiresistente bacteriën is. Dat ook rauwe groenten een bron kan zijn is minder bekend. Zo bleek uit een Duits onderzoek uit 2018 dat sla een reservoir van antibioticaresistentie kan zijn (Blau K et al. 2018). Onderzoek in de VS (2019) laat zien dat resistente bacteriën uit groenten de darmen kunnen koloniseren.